Groene tuin is goed voor mens, dier en planeet

Wat is een tuin? Gewoon een plek buiten of een groene oase? Bij woningen zie je tegenwoordig vooral tegels en stenen. Hoveniers zijn stratenmakers geworden. Maar al die stenen zijn slecht voor mens, dier en planeet. Operatie Steenbreek doet er wat aan, ook in Leeuwarden.

Door André Keikes

Genoeg is genoeg, moeten bewuste burgers en bestuurders een paar jaar geleden gedacht hebben. Nog even en er zijn helemaal geen groene tuinen meer. Iedereen laat maar ‘hoveniers’ komen, die alles kappen wat groen is om complete tuinen te veranderen in een woestenij van tegels en stenen. Onder het motto ‘onderhoudsvrij’ wordt alles wat leeft verjaagd.

Operatie Steenbreek wil de mindset van de moderne mens veranderen, die erg versteend is geraakt van al die modieuze woonprogramma’s op tv. Daarin wordt een hedendaagse tuin telkens aangeprezen als een verlengstuk van je kamer. ‘Makkelijk schoon te houden’, kiem- en smetvrij. Maar is dat wat een tuin moet zijn? Is een tuin niet juist een plek die biedt wat het binnenhuis niet heeft? Een ontmoeting met de natuur, hoe klein ook.

Operatie Steenbreek draait nu al enige tijd in onder meer Leeuwarden, Groningen, Den Haag, Diemen, Eindhoven, Gorinchem, Nijmegen, Maastricht, Wageningen, Zaanstad, Tilburg, Utrecht, Amersfoort en Leiden en heeft zich ten doel gesteld burgers duidelijk te maken dat we met elkaar verantwoordelijk zijn voor de gezondheid van mens, dier en planeet. En dat onze eigen kleine tuin een belangrijk startpunt is. 

Leeuwarden

Leeuwarden is landelijk een van de vijf ‘icoonsteden’, die de uitdaging aangaan om verstening van de stad tegen te gaan. Hier wordt de campagne ondersteund door de Friese Milieu Federatie, Hogeschool Van Hall Larenstein, Wetterskip Fryslân, gemeente Leeuwarden, het Nordwin College en Provincie Fryslân.

Verstening van tuinen is een slechte zaak, die versterkt namelijk het stedelijk hitte-eiland-effect, dat wil zeggen het gemeten temperatuurverschil tussen stad en buitengebied. Vooral in de zomer kan een verhoogde omgevingstemperatuur een negatief effect hebben op de gezondheid van mensen, met name ouderen en zwakkeren.

Verstening vermindert ook de ruimte voor biodiversiteit in de stad. Er ontstaat een afname van het leefgebied van bijvoorbeeld egels, vlinders, (wilde) bijen en andere insecten en heeft ook  een negatief effect op veel vogelsoorten en vleermuizen.

Daarnaast speelt verstening een heel belangrijke rol in de waterhuishouding. Door het aanbrengen van verharding, vermindert de doorlaatbaarheid van de bodem voor water. De versnelde afvoer van regenwater leidt zo tot overbelasting van het riool. Denk daarbij maar eens aan de steeds vaker voorkomende wateroverlast tijdens zomerse hoosbuien.

Luchtkwaliteit

Al die tegels en stenen veroorzaken een verminderd vasthouden van een deel van het winterse neerslagoverschot door planten, waardoor er in tijden van droogte minder water beschikbaar is. Verstening heeft daarnaast een negatief effect op de luchtkwaliteit, met name de concentratie gevaarlijk fijnstof en vergeet ook niet de geluidsoverlast van buren. De stenen kaatsen alle geluid terug, wat met aarde, planten en struiken veel minder het geval is.

En wat we zeker niet mogen vergeten: een groene leefomgeving werkt stressverminderend. Tuinieren of gewoon zitten in het groen heeft een algemeen positief effect op de gezondheid en het welzijn van de mens. 

Maar waarom zijn we dan zo verslingerd geraakt aan al die stenen? Het zal ongetwijfeld te maken hebben met de term ‘onderhoudsvrij’, want die klinkt alsof je er geen omkijken naar hebt. Dat valt echter tegen. De perfectionisten onder ons zullen met gebruikmaking van lawaaiige apparatuur toch altijd in de weer blijven in de strijd tegen brutale onkruidjes, die de euvele moed hebben tussen de tegels door te kruipen, mos-aanslag en binnengewaaide blaadjes. Pas als alles wat leeft is teruggedrongen, gedood of verjaagd, kan de tegelbezitter weer rustig slapen.

Het doel van Operatie Steenbreek is om tuinbezitters te laten inzien, dat het juist prachtig is om de seizoenen te kunnen ervaren in je eigen kleine tuin, een leefplek te bieden aan vogels, bijen, egels en andere dieren. De biodiversiteit kan door eenvoudige vergroening van de talloze stadstuintjes er zo enorm op vooruit gaan. Veertig procent van de stedelijke oppervlakte is in bezit van particulieren, dus tel uit je winst. 

Europaplein

Vanzelfsprekend vraagt dat ook om een andere mindset bij de gemeentes zelf, die er vaak geen been in zien om hele straten te ontdoen van juist wat groter geworden bomen, om ze te vervangen door onbeduidend schaamgroen zonder karakter. Als straatmeubilair, dat zich in niets onderscheidt van lantaarnpalen. De overval op de bomen van het Europaplein zullen de Leeuwarders niet snel vergeten.

Door het inschakelen van ‘tuinambassadeurs’, dat wil zeggen deskundigen, die weten hoe je meer natuur in je tuin krijgt en hoe je je tuin aantrekkelijk maakt voor bijvoorbeeld vogels en vlinders, cursussen ‘tuinreservaten’, waarbij de deelnemers van alles leren over natuurvriendelijk tuinonderhoud, welke planten bepaalde dieren aantrekken en wat de juiste plekken zijn om planten te laten groeien, vergroot de campagne de bewustwording. Verder is er een app, een website en vinden er in het hele land activiteiten plaats.

Dat de campagne hier en daar wel eens wat ambtelijk en deskundologisch aandoet – natuurlijk worden er ook weer labels uitgedeeld, nu aan milieuvriendelijke of juist milieuonvriendelijke tuinen – vergroot het risico dat op zich geïnteresseerde burgers afhaken. Terwijl de basisgedachte toch zo eenvoudig is: tegels en stenen er uit, bomen, struiken en planten er in, dat is waar het feitelijk om draait. Dat wisten negentiende-eeuwers ook al, zonder dat ze een denktank of app achter de hand hadden. Groen is mooi, gezond en ontspannend, meer hoef je er niet aan toe te voegen.

Laatst gewijzigd op 07-05-2017 om 12:01 uur




Meer De dag

Groene tuin is goed voor mens, dier en planeet

Wat is een tuin? Gewoon een plek buiten of een groene oase? Bij woningen zie je tegenwoordig vooral tegels en stenen. Hoveniers zijn stratenmakers geworden. Maar al die stenen zijn slecht voor mens, dier en planeet. Operatie Steenbreek doet er wat aan, ook in Leeuwarden.

Door André Keikes

Friese paarden missen Gouden Koets

Prinsjesdag 2016: burgers tonen meer vertrouwen in de economie, door het kabinet is een begin gemaakt met het uitdelen van extraatjes, maar het achtspan Friese paarden mag niet voor de Gouden Koets. Ze trekken de Glazen Koets met daarin de koning en de koningin. 

Door De Redactie
 

Het jaar dat de Friese zomer wegbleef

Weerinstituut KNMI spreekt van een statistisch slechte zomer. Er zijn in 2016 nog maar weinig mooiweerdagen geteld. Maar precies tweehonderd jaar geleden was er pas echt reden tot klagen. 1816 staat te boek als het jaar dat de zomer wegbleef. 

Door De Redactie
 

Pasen: veelvreterij met eieren en 30 liter bier

Tijdens de paasdagen eten we in ons land zo'n 32 miljoen eieren. Voor ieder twee zeg maar. De Grouster dominee Joost Hiddes Halbertsma ontpopte zich in de negentiende eeuw tot landelijk kenner van paaseieren. Veelvreterij met Pasen, hij rilde ervan.

Door De Redactie
 
 
Pagina 1 van 15 | Volgende